Trump: Maraykanku si buuxda ayuu gacanta ugu hayaa Marin-biyoodka Hormuz

Washington, D.C. — Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay in Maraykanku si buuxda gacanta ugu hayo Marin-biyoodka Hormuz, xilli ay sii xoogeysanayso xiisadda u dhexeysa Washington iyo Tehran, isla markaana isu-socodka maraakiibta ganacsiga ee marin-biyoodkaasi uu si weyn hoos ugu dhacay.

Trump ayaa sheegay in Maraykanku leeyahay awoodda ugu weyn ee lagu xaqiijin karo amniga iyo maareynta marin-biyoodka, hase yeeshee xogta la xidhiidhta dhaqdhaqaaqa maraakiibta ayaa muujinaysa in isu-socodku weli aad uga hooseeyo heerarkii caadiga ahaa.

Hormuz waa mid ka mid ah marin-biyoodka ugu muhiimsan dunida, gaar ahaan gaadiidka shidaalka iyo gaaska dabiiciga ah. Kahor inta uusan dagaalku bilaaban, waxaa halkaas mari jiray in ka badan 130 markab maalintii.

Hase yeeshee, xogta dhaqdhaqaaqa maraakiibta ayaa muujisay in hal maalin oo dhowaan ah ay marin-biyoodka ka gudbeen 14 markab oo keliya, kuwaas oo 11 ka mid ah ay isticmaaleen waddada ay Iran maamusho.

Iran ayaa dhankeeda sheegtay in dib-u-furista buuxda ee Hormuz ay ku xirnaan doonto in Maraykanku aqbalo shuruudo ay Tehran soo bandhigtay. Shuruudahaas waxaa ka mid ah in la sii daayo hantida Iran ee la xayiray iyo in la soo afjaro colaadaha ka socda gobolka.

Mas’uul sare oo Iran ah, Mohsen Rezaei, ayaa sheegay in marin-biyoodku aanu si buuxda u furmi doonin haddii Washington aysan wax ka beddelin siyaasaddeeda isla markaana aysan aqbalin shuruudaha Tehran.

Saameynta dhaqaale iyo amni

Xiisadda Hormuz ayaa walaac weyn ku abuurtay suuqyada caalamka, maadaama marin-biyoodku yahay waddo muhiim ah oo ay maraan xaddi badan oo shidaal iyo gaas dabiici ah.

Sidoo kale, weerarro lagu qaaday maraakiibta ganacsiga ee Gacanka Cumaan iyo Badda Cas ayaa sii kordhiyay walaaca laga qabo amniga isku-socodka badda ee gobolka.

Haddii khatarta amni ay sii socoto, waxaa dhici karta inay saameyn ku yeelato qiimaha shidaalka, kharashaadka caymiska maraakiibta iyo silsiladaha sahayda ee ganacsiga caalamka.

Muhiimadda Geeska Afrika

Xaaladda Hormuz waxay muhiimad gaar ah u leedahay Geeska Afrika, maadaama Badda Cas, Gacanka Cadmeed iyo marin-biyoodka Bab al-Mandab ay qayb muhiim ah ka yihiin isku-xidhka ganacsiga u dhexeeya Aasiya, Bariga Dhexe, Afrika iyo Yurub.

Somaliland, oo ku taalla meel istiraatiiji ah oo ku dhow Gacanka Cadmeed iyo Bab al-Mandab, waxay leedahay muhiimad juqraafiyeed oo la xiriirta amniga iyo ganacsiga badda ee gobolka.

Si kastaba ha ahaatee, saameynta tooska ah ee xiisadda Hormuz ku yeelan karto Somaliland waxay ku xirnaan doontaa sida ay xaaladdu uga sii gudubto heerka gobolka, gaar ahaan dhaqdhaqaaqa maraakiibta, amniga Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, iyo isbeddellada ku yimaadda ganacsiga iyo tamarta caalamka.

Xaaladdan ayaa ka dhigaysa amniga marin-biyoodka gobolka iyo xasilloonida Geeska Afrika arrimo si dhow isugu xiran, kuwaas oo si weyn loola socdo.