Itoobiya oo ku adkaysatay xaqeeda madaxbannaan ee isticmaalka biyaha Nile

Addis Ababa, 24 Sebtembar 2026 — Itoobiya ayaa ku adkaysatay inay leedahay xaq madaxbannaan oo ay ku horumarin karto khayraadkeeda biyaha, isla markaana ku dhisi karto biyo-xireenno u adeegaya waraabka, korontada, isticmaalka gudaha iyo warshadaha, iyadoo aan oggolaansho uga baahnayn dalal kale.

Sida ay sheegtay Wakaaladda Wararka Itoobiya (ENA), Safiir Zerihun Abebe, Agaasimaha Guud ee Arrimaha Afrika ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda Itoobiya, ayaa sheegay in mowqifka dalkiisu ku salaysan yahay madaxbannaanida iyo sinnaanta dowladaha.

Safiirku wuxuu dhaleeceeyay waxa uu ku tilmaamay isku dayga Masar ee ku aaddan in ay yeelato hab gaar ah oo ay ku maamusho biyaha Webiga Nile, isagoo sheegay in Itoobiya ay xaq u leedahay inay biyo-xireenno ka dhisto dhulkeeda “goor kasta iyo meel kasta” oo ay u aragto inay horumarineed u baahan tahay.

Zerihun wuxuu tusaale u soo qaatay dalal ay ka mid yihiin Shiinaha, Maraykanka iyo Turkiga oo horumariyay mashaariic biyo-xireenno ah oo ku yaalla nidaamyada webiyada wadaagga ah, isagoo ku dooday in aan Itoobiya laga hor istaagi karin adeegsiga khayraadkeeda biyaha si loo gaaro horumar dhaqaale.

Waxa kale oo uu xusay biyo-xireenno laga hirgeliyay Masar iyo Suudaan, oo ay ku jiraan High Aswan, Toshka, Roseires, Merowe iyo Jebel Aulia, isagoo sheegay in Itoobiya aanay qayb ka ahayn go’aannadii lagu horumariyay qaar ka mid ah mashaariicdaas.

Masar ayaa dhinaceeda muddo ku doodaysay in mashaariicda biyaha ee dalalka sare ee Nile aan si keligeed ah loo fulin karin, sababo la xiriira saameynta ay ku yeelan karaan amniga biyaha ee dalalka hoose.

Khilaafka labada dal wuxuu sidoo kale la xiriiraa fasiraado kala duwan oo laga qabo heshiisyadii hore ee biyaha Nile. Heshiiskii 1959-kii wuxuu ahaa heshiis laba geesood ah oo dhex maray Masar iyo Suudaan, halka Itoobiya ay muddo dheer diiddanayd in heshiiskaasi noqdo saldhig lagu go’aamiyo xuquuqda dalalka kale ee ku teedsan Nile.

Mowqifkan cusub ayaa kusoo beegmaya xilli muranka biyaha Nile uu weli yahay arrin muhiim u ah diblomaasiyadda iyo amniga Geeska Afrika iyo Waqooyiga Afrika. Itoobiya waxay sheegtay inay sii wadi doonto adeegsiga waxa ay u aragto xuquuqdeeda madaxbannaan, halka Masar ay xoogga saarto ilaalinta saamaynta mashaariicda sare ee webiga ay ku yeelan karaan biyo-xigeeda.